Site Loader
choroba afektywna dwubiegunowa

Czym jest ChAD?

Choroba afektywna dwubiegunowa stanowi ogromne wyzwanie dla pacjent├│w, pracownik├│w s┼éu┼╝by zdrowia, cz┼éonk├│w rodzin os├│b chorych i spo┼éecze┼ästwa. Pi─Ötno oraz brak wiedzy o chorobie stanowi─ů barier─Ö w zapewnieniu chorym odpowiedniej opieki, cz─Östo utrudniaj─ů wczesn─ů diagnoz─Ö, uniemo┼╝liwiaj─ůc tym samym skuteczne leczenie. WHO umieszcza t─Ö chorob─Ö w pierwszej dziesi─ůtce przyczyn niepe┼énosprawno┼Ťci.

ChAD – co to za choroba?

Sk─ůd nazwa: choroba afektywna dwubiegunowa? Afektywny to inaczej ÔÇ×uczuciowy, emocjonalnyÔÇŁ. ChAD charakteryzuje si─Ö cyklicznymi zmianami nastroju osoby chorej ÔÇô od bezgranicznego szcz─Ö┼Ťcia, do depresji, czyli dw├│ch przeciwstawnych biegun├│w. Nie jest to jednak zwyk┼éa hu┼Ťtawka nastroj├│w, kt├│r─ů prze┼╝ywa wi─Ökszo┼Ť─ç z nas. To prawdziwa jazda na rollercosterze. Jednego dnia osoba chora czuje, ┼╝e mo┼╝e wszystko, jest kontaktowa, ma tysi─ůce pomys┼é├│w, wsz─Ödzie jej pe┼éno, nie potrafi usiedzie─ç w miejscu. Nast─Öpnego dnia, cz─Östo nagle, bez ┼╝adnego okresu przej┼Ťciowego, nast─Öpuje znaczny spadek nastroju. Ta sama osoba, kt├│ra dwa dni wcze┼Ťniej by┼éa dusz─ů towarzystwa, teraz przestaje wychodzi─ç z ┼é├│┼╝ka, wycofuje si─Ö z przedsi─Öwzi─Ö─ç, do kt├│rych wcze┼Ťniej si─Ö zobowi─ůza┼éa, zrywa znajomo┼Ťci. Na chorob─Ö afektywn─ů dwubiegunow─ů choruj─ů r├│wnie cz─Östo kobiety, jak i m─Ö┼╝czy┼║ni.

choroba afektywna dwubiegunowa ChAD

Szacuje si─Ö, ┼╝e ok. 3 – 8,3% populacji cierpi na ChAD, natomiast dane te mog─ů by─ç niedoszacowane. G┼é├│wn─ů przyczyn─ů tego faktu jest brak odpowiedniej diagnozy. Niezwykle cz─Östo zdarza si─Ö bowiem tak, ┼╝e pacjent leczony z powodu zaburzenia depresyjnego nawracaj─ůcego, nie m├│wi lekarzowi o okresach podwy┼╝szonego nastroju, w czasie kt├│rego jest bardziej aktywny i kreatywny, traktuj─ůc go, jako okres pe┼énego zdrowia. Mo┼╝e by─ç tak, ┼╝e s─ů to okresy hipomanii.

Badania pokazuj─ů, ┼╝e nawet u 50% os├│b lecz─ůcych si─Ö z powodu zaburzenia depresyjnego nawracaj─ůcego w ci─ůgu 15 lat diagnozuje si─Ö zaburzenie afektywne dwubiegunowe a im szybsza prawid┼éowa diagnoza, tym szybsza szansa na podj─Öcie skutecznego leczenia.

Typy i objawy choroby dwubiegunowej

W przebiegu ChAD mo┼╝na wyr├│┼╝ni─ç 4 epizody afektywne:

  • depresja,
  • mania,
  • hipomania,
  • oraz epizody mieszane.

Mi─Ödzy nimi mog─ů wyst─Öpowa─ç remisje, czyli okresy, w kt├│rych objawy choroby s─ů ca┼ékowicie lub cz─Ö┼Ťciowo u┼Ťpione.

Mania to stan, kt├│ry trwa ponad 7 dni. W tym czasie chory jest pobudzony, cz─Östo nie je i nie ┼Ťpi, ma podwy┼╝szone libido. Jego wypowiedzi to chaotyczny potok s┼é├│w. Jest w stanie wzi─ů─ç bez namys┼éu kredyt, aby rozpocz─ů─ç nowy biznes lub z dnia na dzie┼ä rzuci─ç studia. Zrywa bez powodu wieloletni zwi─ůzek. Zmienia prac─Ö na now─ů ÔÇô wci─ů┼╝ po raz kolejny. Bywa natarczywy, agresywny. Uwa┼╝a, ┼╝e ma najlepsze pomys┼éy, chocia┼╝ zwykle s─ů one niemo┼╝liwe do spe┼énienia. Stan ten powoduje ca┼ékowit─ů dezorganizacj─Ö ┼╝ycia osoby chorej oraz jej bliskich, w wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w ko┼äczy si─Ö hospitalizacj─ů.

Hipomania to stan subtelniejszy ni┼╝ mania. Osoba chora jest pewna siebie, ma o sobie wysokie mniemanie. Jest kontaktowa, prawdziwa dusza towarzystwa. Ma wiele ┼Ťwietnych pomys┼é├│w na raz, lecz rzadko ko┼äczy to, co zacz─Ö┼éa. Cz─Östo zmienia partner├│w ┼╝yciowych. Ma zmniejszon─ů potrzeb─Ö snu i jedzenia. Zdarza si─Ö, ┼╝e si─Öga po u┼╝ywki.

W przeciwie┼ästwie do manii, gdzie bliscy bardzo szybko orientuj─ů si─Ö, ┼╝e takie zachowanie jest najpewniej objawem choroby, hipomania traktowana jest jak zdrowienie, poprawa nastroju po okresie depresji.

Zdarza si─Ö, ┼╝e objawy manii i depresji maj─ů p┼éynny przebieg. Przej┼Ťcia mi─Ödzy mani─ů i depresj─ů s─ů bardzo cz─Öste, a ich epizody kr├│tkotrwa┼ée (np. dwudniowe). W├│wczas objawy te nie mieszcz─ů si─Ö w ┼╝adnej klasyfikacji ChAD i zaburzenie takie nazywane jest cyklotymi─ů. Wahania nastroju w cyklotymii pojawiaj─ů si─Ö na skutek trudnych sytuacji ┼╝yciowych, ale mog─ů te┼╝ zapowiada─ç rozwini─Öcie si─Ö choroby afektywnej dwubiegunowej. Bywa, ┼╝e choroba afektywna dwubiegunowa wyst─Öpuje z szybk─ů zmian─ů faz. Wyst─Öpuje ona, gdy epizod depresji, stan├│w manii lub stan├│w mieszanych pojawia si─Ö w ci─ůgu jednego roku. To dodatkowa trudno┼Ť─ç w postawieniu diagnozy.

Możliwe przeciwieństwa: ChAD w różnych epizodach, u jednej osoby.

  • pobudzenie lub spowolnienie psychoruchowe
  • ci─ůg┼ée zm─Öczenie / brak odczuwania zm─Öczenia i potrzeby snu
  • my┼Ťlenie pesymistyczne / optymistyczne
  • przygn─Öbienie / rado┼Ť─ç z ┼╝ycia
  • wysoka / miska samoocena
  • senno┼Ť─ç / bezsenno┼Ť─ç
  • wzmo┼╝ony apetyt / brak apetytu
  • podwy┼╝szone / obni┼╝one libido.
ChAD choroba afektywna dwubiegunowa

Powy┼╝sze przeciwie┼ästwa w przebiegu ChAD jednej osoby s─ů jak najbardziej mo┼╝liwe. Zwykle wyst─Öpuj─ů w dw├│ch r├│┼╝nych epizodach, czyli depresji oraz manii lub hipomanii. Skrajnie r├│┼╝ne objawy mog─ů r├│wnie┼╝ wyst─ůpi─ç w jednym epizodzie, a mianowicie mieszanym. Jak dok┼éadnie objawiaj─ů si─Ö poszczeg├│lne epizody choroby?

ChAD – odmiany choroby afektywnej dwubiegunowej

Szybka zmiana faz ÔÇô epizody choroby wyst─Öpuj─ů przynajmniej cztery razy w roku, a okresy remisji mog─ů, ale nie musz─ů wyst─Öpowa─ç.

Ultraszybka zmiana faz ÔÇô epizody choroby trwaj─ů bardzo kr├│tko, od kilku dni do maksymalnie kilku tygodni i przechodz─ů jeden w drugi. Okresy remisji raczej nie wyst─Öpuj─ů wcale.

Oko┼éodobowa zmiana faz, czyli tzw. ultradian ÔÇô bieguny choroby zmieniaj─ů si─Ö nawet kilka razy w ci─ůgu 24 albo 48 godzin.

Sezonowo┼Ť─ç ÔÇô epizody depresji wyst─Öpuj─ů w okresie jesienno-zimowym, a hipomanie i manie wiosn─ů i latem.

Spektrum ChAD ÔÇô do spektrum zaliczaj─ů si─Ö wszelkie inne cechy dwubiegunowo┼Ťci, kt├│re nie kwalifikuj─ů si─Ö do pe┼énoobjawowej choroby afektywnej dwubiegunowej.

Choroba afektywna dwubiegunowa – przyczyny i pocz─ůtek ChAD

Na chorob─Ö afektywn─ů dwubiegunow─ů nie zachorujemy z dnia na dzie┼ä. Co mo┼╝e wp┼éyn─ů─ç na wyst─ůpienie ChAD?

  • geny ÔÇô choroba mo┼╝e, cho─ç nie musi by─ç dziedziczna,
  • zaburzenia ze strony neuroprzeka┼║nik├│w w m├│zgu,
  • trudne dzieci┼ästwo, du┼╝o stresu,
  • traumy, ci─Ö┼╝kie wydarzenia z przesz┼éo┼Ťci,
  • niew┼éa┼Ťciwy, nieregularny tryb ┼╝ycia.

Choroba afektywna dwubiegunowa ujawnia si─Ö zwykle mi─Ödzy 20, a 30 rokiem ┼╝ycia. Zdarza si─Ö, ┼╝e objawy pojawiaj─ů si─Ö u os├│b starszych. W dzieci┼ästwie rzadko dostrzega si─Ö objawy choroby, ale je┼╝eli ju┼╝ to maniakalne: pobudzenie psychoruchowe, problemy z koncentracj─ů. Jednak w takich przypadkach zwykle podejrzewa si─Ö i diagnozuje ADHD.

Problemy z diagnoz─ů choroby afektywnej dwubiegunowej

Panuje wiele mit├│w dotycz─ůcych manii i depresji. Mania bywa mylnie uto┼╝samiana jedynie z poczuciem euforii. Epizody manii mog─ů ┼é─ůczy─ç si─Ö r├│wnie┼╝ z dra┼╝liwo┼Ťci─ů, konfliktowo┼Ťci─ů, podejmowaniem ryzykownych zachowa┼ä maj─ůcych powa┼╝ne konsekwencje, agresj─ů a nawet wchodzeniem w konflikty z prawem. Z kolei zdarza si─Ö, ┼╝e osoby z otoczenia os├│b prze┼╝ywaj─ůcych epizody depresyjne m├│wi─ů ÔÇ×gdyby on tylko bardziej si─Ö postara┼éÔÇŁ, ÔÇ×to tylko lenistwoÔÇŁ. Wycofanie spo┼éeczne, brak aktywno┼Ťci, apatia ÔÇô to objawy depresji, kt├│re nie maj─ů nic wsp├│lnego z wyborem pacjent├│w. Nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e epizody zar├│wno maniakalne, jak i depresyjne s─ů w du┼╝ej mierze uwarunkowane biologicznie i zdeterminowane przez r├│wnowag─Ö neuroprzeka┼║nik├│w. Osoba w depresji nie s─ů przez to w stanie wykonywa─ç najprostszych czynno┼Ťci i nie ma to nic wsp├│lnego z ich ÔÇ×wyboremÔÇŁ czy ÔÇ×lenistwemÔÇŁ.

ChAD jest wi─Öc trudna do zdiagnozowania, gdy┼╝ chory trafia do lekarza najcz─Ö┼Ťciej podczas okresu depresji. Dostaje wst─Öpn─ů diagnoz─Ö i tabletki, a potem, gdy choroba zn├│w wchodzi w faz─Ö manii lubi hipomanii, znika z gabinetu lekarza. Nieocenion─ů pomoc─ů przy rozpoznaniu ChAD jest rodzina i znajomi ÔÇô to oni pierwsi zazwyczaj orientuj─ů si─Ö, ┼╝e z ich bliskim co┼Ť si─Ö dzieje.

Jak wi─Öc odr├│┼╝ni─ç chorob─Ö afektywn─ů dwubiegunow─ů od depresji lub zwyk┼éej hu┼Ťtawki nastroj├│w, kt├│ra dopada ka┼╝dego? Przede wszystkim okres depresji trwa ponad dwa tygodnie i niezmiennie nast─Öpuje po nim okres manii lub hipomanii ÔÇô trwaj─ůcy ponad 4 dni. Ponadto, chory cierpi─ůcy na depresj─Ö nie potrafi okre┼Ťli─ç pocz─ůtku pogorszenia nastroju. U osoby z ChAD dzieje si─Ö to z dnia na dzie┼ä ÔÇô w pi─ůtek chory jest w stanie przenosi─ç g├│ry, a w sobot─Ö nie ma si┼éy wsta─ç z ┼é├│┼╝ka. Okres depresji przy chorobie afektywnej dwubiegunowej jest zawsze znacznie d┼éu┼╝szy ni┼╝ okres manii lub hipomanii.

Choroba afektywna dwubiegunowa – leczenie

Nie tylko diagnoza, lecz r├│wnie┼╝ leczenie tej choroby jest skomplikowane. Do gabinetu psychiatra online chory trafia zazwyczaj podczas trwaj─ůcej fazy depresji. Dostaje wtedy leki przeciwdepresyjne, kt├│re maj─ů poprawi─ç nastr├│j. Okazuje si─Ö, ┼╝e po kilku dniach depresja mija, chory wchodzi w faz─Ö hipomanii i przestaje si─Ö leczy─ç ÔÇô co jest oczywistym b┼é─Ödem.

Leczenie ChAD powinno by─ç kompleksowe. W farmakoterapii choroby afektywnej dwubiegunowej stosuje si─Ö g┼é├│wnie leki normotymiczne, czyli takie, kt├│re maj─ů za zadanie stabilizowa─ç nastr├│j (np. lit lub karbamazepina). W stanach zaostrzenia zapobiegaj─ů one zmianom faz choroby, a w dzia┼éaniu d┼éugofalowym ÔÇô doprowadzaj─ů do remisji choroby. Nie wyklucza si─Ö tak┼╝e stosowania lek├│w przeciwdepresyjnych w fazie depresji lub lek├│w uspokajaj─ůcych w czasie trwaj─ůcego silnego pobudzenia.

Choroba afektywna dwubiegunowa jest chorob─ů przewlek┼é─ů, co wi─ů┼╝e si─Ö z d┼éugoletnim leczeniem. Okres remisji nie oznacza ca┼ékowitego wyleczenia ÔÇô jest to jedynie chwilowe (kr├│tsze lub d┼éu┼╝sze) zaleczenie objaw├│w. Co wi─Öcej, czasami remisja jest pozorna, a chory jest tak naprawd─Ö w fazie hipomanii.

Wszystko to powoduje, ┼╝e przy ChAD tak wa┼╝na jest psychoedukacja. Uzyskuje si─Ö wtedy wiedz─Ö na temat niuans├│w choroby, a tak┼╝e subtelnych r├│┼╝nic, dzi─Öki czemu ┼éatwiej i szybciej udaje si─Ö rozpozna─ç charakterystyczne zachowania oznaczaj─ůce poszczeg├│lne fazy choroby, nawet je┼Ťli pocz─ůtkowo maj─ů bardzo ma┼ée nasilenie.

leczenie choroby afektywnej dwubiegunowej

Psychoterapia – metoda leczenia ChAD

Kolejn─ů sk┼éadow─ů leczenia jest psychoterapia. Najcz─Ö┼Ťciej stosuje si─Ö j─ů w okresach d┼éugotrwa┼éej remisji. Jest bardzo wa┼╝nym elementem wsparcia pacjenta, uczenia go ┼╝ycia z chorob─ů i kontrolowania swoich zachowa┼ä.

Czasami zdarza si─Ö, ┼╝e pacjent jest niebezpieczny dla siebie lub/i otoczenia. W takich przypadkach taka osoba mo┼╝e by─ç przewieziona do szpitala psychiatrycznego nawet bez swojej zgody. Je┼Ťli dojdzie do sytuacji, ┼╝e pacjent w manii zagra┼╝a swojemu ┼╝yciu lub farmakoterapia nie przynosi efekt├│w, podczas hospitalizacji mo┼╝na pos┼éu┼╝y─ç si─Ö elektrowstrz─ůsami. Nale┼╝y jednak pami─Öta─ç, ┼╝e podj─Öcie takiej decyzji oraz wykonanie zabiegu musi by─ç przeprowadzone przez specjalist─Ö.

Zaburzenie afektywne dwubiegunowe jest diagnoz─ů na ca┼ée ┼╝ycie. Jednak wsp├│┼épraca z lekarzem i psychologiem, odpowiednie dobranie lek├│w, nauka wykrywania objaw├│w zwiastunowych i odpowiedni tryb ┼╝ycia mog─ů zmniejszy─ç cz─Östotliwo┼Ť─ç nawrot├│w oraz ich g┼é─Öboko┼Ť─ç, zapewniaj─ůc pacjentom nawet wieloletnie okresy remisji, podczas kt├│rych mog─ů oni w pe┼éni realizowa─ç si─Ö w ┼╝yciu prywatnym i zawodowym.

artykuł pochodzi ze stron: emocjonalna.pl, etwojfarmaceuta.pl, sensity.pl

Post Author: Mmatyjaszkiewicz